جمال الدين محمد الخوانساري
28
شرح احاديث طينت ( فارسى )
صلوات الله عليهم ، كه از اعلى مراتب عليين خلق شدهاند . و پيغمبران ديگر صلوات الله عليهم اگرچه از طينت عليين خلق شدهاند ، چنان كه در حديث اول مذكور شد ، نهايت ممكن است كه از مراتب مختلفه خلق شده باشند به حسب اختلاف ايشان ؛ اين است كه در آن حديث چون پيغمبران مذكور بود فرمودند كه : از طينت عليين و نسبت به اعلى ندادند تا در همهء ايشان صحيح باشد . و ممكن است كه همهء ايشان از اعلى عليين خلق شده باشند ، نهايت ، اعلى در اين حديث مذكور شد و در حديث سابق مذكور نباشد ، زيرا كه ذكر همهء خصوصيات در اين حديث لازم نيست . " و دلهاى ايشان بلند شوند به سوى ما " يعنى ميل كنند به سوى ما و محبت ما را داشته باشند . و چون مرتبهء ايشان بلند است و كسى كه ميل كند به سوى ايشان بايد كه بلند گردد تا برسد به ايشان ، يا همان ميل سبب بلندى مرتبهء او گردد به آن اعتبار فرمودند كه : بلند گردد از براى آنكه خلق شدهاند از آنچه خلق شدهايم ما . و از آنچه در توضيح حديث سابق مذكور شد ظاهر شد كه اين معنى سبب اين نيست كه ايشان مجبور و مضطر باشند در آن ميل و محبّت ، بلكه مرجّحى است از براى اختيار آن و زيادتى توفيق است از براى آن . " كلا ان كتاب الابرار لفى عليين " يعنى باز بايستند از خيانت در كيل و وزن ، يا از غفلت از براى برانگيخته شدن در قيامت ، يا از تكذيب روز جزا ، كه هريك قبل از اين مذكور شده . بدرستى كه كتاب نيكوكاران هر آينه در عليين است . " و ما ادراك ما علييون » و چه چيز دانا كرده است ترا كه چيست علييون . يعنى تو كنه او را نمىدانى و به حقيقت آن نرسيدهاى ، زيرا كه آن عظيمتر است از آنكه برسد به آن فهم كسى . علييون كتابى است مرقوم ، يعنى نوشته شده است يا نشان كرده شده كه هركه ببيند آن را مىداند كه در آنچه چيز است . " يشهده المقربون " حاضر شوند آن را و حفظ كنند آن را تا گواه شوند بر آن مقربان ، يعنى مقربان درگاه الهى از ملائكه و انبيا و اوصيا عليهم السلام . و قبل از اين در شرح حديث اول مذكور شد كه عليين اسم بهشت است يا